">Vitaminler Nelerdir? Çeşitleri, Faydaları ve Kaynakları - bilgepanda

Vitaminler Nelerdir? Çeşitleri, Faydaları ve Kaynakları

Vitaminler Nelerdir? Çeşitleri, Faydaları ve Kaynakları

Vitaminler, yaşamımızı sürdürebilmek için ihtiyacımız olan, genellikle besinlerden gelen organik bileşiklerdir. İnsan vücudu vitamin üretemediği için besinler ile vücudumuza almak gerekir. D vitaminini ise güneş ışınlarıyla alırız. Bunun sebebi besinlerde küçük miktarda bulunması ve vücudumuzun sentezlemesi için güneş ışığı gerekir.

Her organizmanın farklı vitaminlere ihtiyacı olabilir. İnsanların C vitaminini alması gerekirken, köpekler kendi C vitaminini vücutta sentezleyebilir.

5 Madde ile Vitaminler

  1. Bilinen 13 adet vitamin vardır.
  2. Karbon içerdiğinden dolayı organiktir.
  3. Vitaminler su veya yağ içerisinde çözünür.
  4. Yağda çözünen vitaminler, suda çözünenlere göre vücutta daha kolay depolanır.
  5. En iyi vitamin kaynağı gıdalardır. Bazen doktor tavsiyesi ile takviye önerilir.

Vitaminler, besinlerin içerisinde bulunan, vücut metabolizmamız için gereklidir. Vitamin eksikliği durumunda bazı sağlık problemleri ortaya çıkabilir.

Yağda Çözünen ve Suda Çözünen Vitaminler

Vitaminler sadece yağda çözünen veya sadece suda çözünen olarak ikiye ayrılır.

Yağda Çözünen Vitaminler

Bu vitaminler, vücuttaki yağ dokularında ve karaciğerdeki yağ dokularında depolanır. Suda çözünen vitaminlere göre vücutta saklanması daha kolaydır. Vitaminlerin vücutta taşınması ve emilimi için yağ gereklidir. Günlerce vücutta kalabilen yağda çözünen vitaminler, bazen aylarca vücutta depolanabilir. Bağırsak yolundan emilmesine yağlar ve lipitler yardımcı olur. A vitamini, D vitamini, E vitamini ve K vitamini yağda çözünen vitaminlerdir.

Suda Çözünen Vitaminler

Suda çözünen vitaminler vücutta uzun süre kalamaz. Depolayamayan vücut idrar ile bu vitaminleri dışarı atar. C vitamini ve tüm B vitaminleri suda çözünen vitaminlerdir.

VİTAMİN TÜRLERİ

Vitamin türlerini isimleri ile inceleyelim. Vitamin eksikliklerinde ne olur? Hangi besinlerde hangi vitamin bulunur?

A Vitamini

Kimsayasal adıyla retinol, retinal ve retinoik asit.

Yağda çözünen, açık sarı renkli kristal yapıda bir vitamindir.

A vitamini eksikliği: Gece körlüğü, keratomalazi, gözde bulanıklık, göz iltihabı, geç iyileşen yaralar, üreme bozukluğu, idrar yolu iltihabı, anemi, uyku sorunları, saç ve tırnak sağlığında problemlere sebep olur.

A vitamini kaynakları: Karaciğer, keçi ve inek sütü, et, yoğurt, peynir, balık ve balık yağı, tereyağı, yumurta ve tavuk etinde bulunur. Bitkisel olarak ise havuç, lahana, ıspanak, marul, brokoli, yeşil fasulye, nane, biber, domates, kayısı ve kavun içerisinde bulunur.

B Vitamini (B1)

Kimyasal adı ile tiamin yani B1 vitamini. Suda çözünen vitamindir.

B vitamini eksikliği: Beriberi hastalığı ve kalıcı hafıza kaybına neden olabilir. Sinir hücreleri hasarı sonucu psikolojik rahatsızlıklar, unutkanlık, kafa karışıklığı ve bilinç kaybına sebep olabilir.

B vitamini kaynakları: Tahıl ürünleri, süt, maya, kuşkonmaz, lahana, karnabahar, patates, portakal, yumurta ve karaciğer içerisinde bulunur.

B2 Vitamini

Kimyasal adıyla riboflavin olan B2 vitamini suda çözünür.

B2 vitamini eksikliği: Boğaz ağrısı, dudak ve kenarlarında çatlaklar, deride pullanma ve zayıflık görülebilir.

B2 vitamini kaynakları: Doğal yoğurt, süt, beyaz peynir, yumurta, karaciğer, somon balığı, badem, ıspanak, mercimek, barbunya,muz, kuşkonmaz ve tahin.

B3 Vitamini

Kimyasal adı ile niasin, suda çözünen bir vitamindir.

B3 vitamini eksikliği: Sinir sisteminde sorunlar, zihinsel rahatsızlıklar, zeka geriliği,  ishal, karın ağrıları ve krampları, baş dönmesi ve karaciğer yağlanmasına sebep olabilir.

B3 vitamini kaynakları: Kepekli tahıllar, mantar, fındık, kuşkonmaz, brokoli, havuç, domates, avokado, karaciğer, sığır eti, tavuk eti, ton balığı, somon balığı ve süt.

B5 Vitamini

Kimyasal adıyla pantotenik asit olan B5, suda çözünen vitamindir.

B5 vitamini eksikliği: Baş ağrısı ve migren, halsizlik, yorgunluk, ellerde titreme, ayak altlarında yanma hissi, kas krampları ve spazmları, solunum problemleri, ani sinirlenmeler, hamilelerde doğumsal bozukluklar meydana gelebilir.

B5 vitamini kaynakları: Karaciğer, kırmızı et, balık, tavuk, yumurta, tahıllar, fındık, bira mayası, brokoli ve avokado.

B6 Vitamini

Kimyasal adı ile piridoksin, piridoksal ve piridoksamin suda çözünen vitamindir.

B6 vitamini eksikliği: Anemi, görme bozuklukları, uzun süre hissedilen yorgunluk, kansızlık, kas kaybına neden olabilir.

B6 vitamini kaynakları: Kırmızı et, tavuk eti, balık eti, muz, avokado, kuru baklagiller, fındık, süt, yumurta, yeşil sebzeler, kekik.

B7 Vitamini

Kimyasal adıyla biyotin, suda çözünen vitamindir.

B7 vitamini eksikliği: Bağırsak iltihabı, ciltte solgunluk, kas ağrıları, saç dökülmesi, bulantı, depresyon ve iştahsızlığa sebep olur.

B7 vitamini kaynakları: Karaciğer, yumurta sarısı, tavuk, mantar, soğan, havuç, domates, brokoli, avokado, mısır, pirinç, badem, süt ve süt ürünleri.

B9 Vitamini

Kimyasal adıyla folik asit olan suda çözünen vitamindir.

B9 vitamini eksikliği: İshal, iştahsızlık, anemi, sinirlilik, yorgunluk, halsizlik, uyuşukluk, deride yaralar ve baş ağrısı gibi problemlere neden olabilir.

B9 vitamini kaynakları: Karaciğer, baklagiller, ayçiçeği tohumu, kuşkonmaz, ıspanak, brüksel lahanası, brokoli, kara lahana, karnabahar, pırasa, semiz otu, nane, bezelye, marul, kivi ve portakal.

B12 Vitamini

Kimyasal adıyla Siyanokobalamin, suda çözünen bir vitamin çeşididir.

B12 vitamin eksikliği: El, kol ve bacaklarda uyuşma, ishal, kulak çınlaması, uzun süreli yorgunluk, kansızlık, anemi, dengesiz yürüme gibi sağlık sorunlarına neden olur.

B12 vitamini kaynakları: Kırmızı et, karaciğer, balık, karides, midye, tavuk, yumurta, süt ve süt ürünleri. Vejetaryenlerin özellikle B12 vitamini alması önerilir.

C Vitamini

Askorbik asit kimyasal adıdır. Suda çözünen vitamindir.

C vitamini eksikliği: Anemi, diş etlerinde kanama problemleri, diş minesinde zayıflama, kuru ve güçsüz saçlar, kıl dönmesi, metabolizma yavaşlamasından dolayı kilo alma, eklem ağrıları ve şişliği, burun kanaması gibi sağlık sorunlarına neden olabilir.

C vitamini kaynakları: Bezelye, karnabahar, brüksel lahanası, ananas, brokoli, maydanoz, yeşil dolmalık biber, kırmızı biber, domates, kivi, portakal, mango, limon, greyfurt. Yemekleri fazla pişirmek c vitaminini yok eder.

D Vitamini

Kimyasal adları kolekalsiferol ve ergokalsiferol olan yağda çözünen vitamindir.

D vitamini eksiklikleri: Sık sık baş ağrısı, saç dökülmesi, denge problemi, yorgunluk ve halsizlik, güç kaybı, sürekli üşümek ve ısınamamak, el ve ayak bileklerinde ağrı, kemik erimesi ve çocuklarda raşitizm hastalığına sebep olur.

D vitamini kaynakları: Güneş ışığı, karaciğer, balık yağı, maydanoz, mantar, ısırgan otu, istiridye, ton balığı, uskumru, somon, tereyağı, süt, ayran, kefir ve yumurta sarısı.

E Vitamini

Kimyasal olarak tokoferollerdir. Yağda çözünen vitamindir.

E vitamini eksikliği: Bebeklerde hemolitik anemi, cansız saçlar ve tırnaklar, aşırı kanamalar, kemik ve kas ağrıları, ciltte kolayca oluşan morluklar, kansızlık, görme problemlerine sebep olur.

E vitamini kaynakları: Kepekli tahıllar, yumurta, kırmızı et, somon, ıstakoz, ahtapot, kayısı, zeytin, ahududu, kivi, mango, böğürtlen, badem, avokado, kuşkonmaz, brokoli, süt, fındık, yer fıstığı, çam fıstığı.

K Vitamini

Kimyasal adı almanca olan koagulation, yağda çözünen vitamindir. K vitamini K1, K2 ve K3 olarak üçe ayrılır. K1 bitkisel kaynaklı aldığımız K vitaminleridir. K2 ise hayvansal besinlerden aldığımız vitaminlerdir. Vücudumuz K1 vitaminini bakteriler ile K2 vitaminine dönüştürebilir. K3 vitamini ise yapay K vitamini çeşididir.

K vitamini eksikliği: Diyabet, Safra kanalında tıkanma, Sindirim sistemi sorunları, mide ve bağırsaklarda kanama, kanlı idrar, burun ve diş etlerinde kanama, böbrek hastalıkları gibi sağlık sorunlarına yol açar.

K vitamini kaynakları: Kırmızı et, dana karaciğer, tavuk, tavuk ciğeri, yumurta, süt, yoğurt, peynir, tereyağı, yeşil fasulye, bezelye, karnabahar, kuşkonmaz, brokoli, kara lahana, pazı, maydanoz, kıvırcık lahana, ıspanak, ceviz, fındık, kuru üzüm, üzüm, çilek, kivi ve domates içerisinde bulunur.

Vitaminler meyve ve sebzelerden almaya özen göstermeli, doktor tavsiyesi ile vitamin takviyesi almalıyız. Fazla doz vitamin alınması da sağlık problemlerine yol açabilir, başka ilaç kullanılıyorsa vitamin takviyesi ile etkileşime girebilir.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir